Keuze uit de nieuwe aanwinsten van het jaar 2002:

Van Christoffer Wilhelm Eckersberg (Blaakrog 1783-1853 Kopenhagen) een tekening Gezicht op een begraafplaats, in pen en zwarte inkt, grijs gewassen, 391 x 303 mm (inv. n° 2002-T.25)

Christoffer Wilhelm Eckersberg was één van de belangrijkste schilders van de zogenaamde Deense Gouden Eeuw. In 1810 reisde hij af naar Parijs, waar hij in het atelier van David heeft gewerkt. Vervolgens ging hij in 1813 door naar Rome. Deze tekening heeft hij tijdens zijn verblijf in Frankrijk gemaakt. Het is onduidelijk of het een gezicht op de begraafplaats van Montmorency bij Parijs betreft, of een geïdealiseerde compositie, waarbij de kunstenaar verschillende elementen op fantasievolle wijze bij elkaar heeft gevoegd. De stijl van tekenen van Eckersberg is zeer lineair en zorgvuldig.


Van Louis-Jean Desprez (Auxerre 1743-1804 Stockholm) een tekening ‘Vue latérale du temple de la Concorde à Agrigente’, in pen en zwarte inkt, aquarel, 209 x 342 mm (inv. n° 2001-T.32)

Voor Louis-Jean Desprez in 1784 als scenograaf en architect naar Stockholm kwam, bracht hij verschillende jaren in Rome door. Daar werd hij door de Abbé de Saint-Non gevraagd mee te werken aan één van de mooiste boeken van de achttiende eeuw: de Voyage pittoresque ou description des royaumes de Naples et de Sicile (Parijs 1781-1786). De bespreking van de tempel der Eendracht in Girgenti wordt er geïllustreerd met twee gravures naar ontwerp van Desprez, waarvan één overeenkomt met de hier getoonde tekening.

Waarschijnlijk is de tekening een ingekleurde herhaling van Desprez, waarbij hij de staffage en de richting van de gravure heeft overgenomen. Dat blijkt nog duidelijker uit de pendant van de besproken tekening, die vorig jaar werd verworven en die de tempel de face voorstelt (inv. n° 2001-T.31): de staffage wijkt daar namelijk grotendeels af van de illustratie zoals die is verschenen in de Voyage pittoresque.


Van Aert Schouman (Dordrecht 1710-1792 Den Haag) een aquarel Seleucus brengt Stratonice naar de zieke Antiochus (naar Gerard de Lairesse), uit 1773, 259 x 339 mm (inv. n° 2002-T.33)

Sinds de aankoop door Frits Lugt in 1923 is de verzameling een bijzondere groep van ongeveer honderd aquarellen van Aert Schouman rijk. Al die tekeningen stellen vogels voor. Andere genres waarin de kunstenaar bijzonder vruchtbaar is geweest waren niet vertegenwoordigd, tot de aankoop van deze aquarel naar een werk van Gerard de Lairesse. De nieuw verworven aquarel moet naar een schilderij nu in het Rijkmuseum in Amsterdam geschilderd zijn.

De tekening komt uit het bezit van de Nederlande verzamelaar Cornelis Ploos van Amstel, die goed bevriend was met Schouman en 42 van diens kopieën naar oude meesters bezat. Men hoeft er niet aan te twijfelen dat deze kopieën, behalve als herinnering aan een schilderij, ook als kunstwerken met een geheel eigen waarde bewonderd werden.


Van Francis Seymour Haden (Londen 1818-1910 Woodcote Manor) een ets met droge naald 'On the Test' uit 1859 (Schneiderman 24 vi/viii), gesigneerd in potlood, 150 x 223 mm (inv. n° 2002-P.25)

Hoewel van beroep een chirurg, speelde Francis Seymour Haden een belangrijke rol in de Britse Etching Revival. Deze ets geeft een gezicht op de rivier de Test (Hampshire) weer. Er bestaan meerdere staten van die alle erg verschillend zijn. Zo waren op de eerste (proef)staten de schapen rechts nog niet te zien. We hebben hier te maken met de zesde staat, waarop Seymour Haden de bomen aan de overkant van de rivier verder heeft uitgewerkt met de droge naald, waardoor deze veel donkerder en indrukwekkender zijn dan in de eerdere staten.
Het feit dat Seymour Haden ook etsen van Rembrandt verzamelde en bestudeerde, is waarschijnlijk de reden dat Frits Lugt etsen van Seymour Haden is gaan verzamelen. Sinds de dood van Frits Lugt in 1970 zijn er steeds meer werken van ook andere leden van de Britse Etching Revival aangekocht.



Van Johann Martin Preißler (Neurenberg 1715-1794 Kopenhagen) een gravure: Het ruiterstandbeeld van Frederik v door Jacques Saly, uit 1768-1769, ca. 870 x 440 mm (inv. n° 2002-P.1)

In de loop der jaren heeft de Collectie Frits Lugt een verzameling tekeningen uit het Deense Guldalder samengebracht, die inmiddels misschien de belangrijkste buiten Denemarken mag heten en die bij gelegenheid ook wordt uitgebreid met prenten. Een bijzonder voorbeeld hiervan is deze grote gravure naar het ruiterstandbeeld van Frederik v, koning van Denemarken en Noorwegen (reg. 1746-1766), dat sinds 1768 het Amalienborgplein in Kopenhagen siert. De prent werd gemaakt door de van oorsprong Duitse graveur Johann Martin Preißler; het beeld door de Franse beeldhouwer Jacques Saly (1717-1776).

De prent werd verworven in een lijst in Lodewijk XVI-stijl, die mogelijk de originele is. Er zijn ook andere afdrukken in vergelijkbare lijsten bekend, die mogelijk bedoeld waren als relatiegeschenken. Zo weten we dat Saly begin 1770 ‘une estampe encadrée, de la statue équestre du feu Roy de Dannemarck, qu’il a exécutée en bronze’ aan de Parijse Académie heeft gestuurd.